Businessblog

Vertegenwoordigers van de Duitse (IVG) en Nederlandse (VPN) substraatsector riepen vandaag beleidsmakers en politici op nationaal en EU-niveau op om een gecoördineerde "Europese Agenda" te ontwikkelen om de beschikbaarheid van strategische grondstoffen voor potgrond en substraten veilig te stellen. Substraten zijn dringend nodig voor de plantenteelt, nu en de komende decennia.

Dit was de uitkomst van een gezamenlijke conferentie in Bad Zwischenahn. Leiders uit de sector waarschuwden dat zonder een strategisch kader de continuïteit van de substraatproductie in Duitsland en Nederland in gevaar komt, met verstrekkende gevolgen voor de tuinbouw, de voedselproductie, stadsvergroening en de consumentenmarkt.

Telers beseffen soms nog te weinig wat er allemaal komt kijken bij het maken van een goed substraat. En telers en substraatfabrikanten moeten meer samenwerken om de uitdagingen van nu en de nabije toekomst aan te pakken. “We hebben elkaar écht nodig,” aldus Rob Bierman, commercieel manager van Lensli Substrates.

Pokon Naturado heeft een duidelijk ideaal voor ogen. Zij willen Nederland vergroenen. En dat houdt niet alleen in dat ze streven naar groene tuinen, fraaie gazons en gezonde plan-ten in huis en op balkons en terrassen. Nee, vergroenen houdt ook in dat ze gaan kijken hoe ze hun vele duizenden vrachten kriskras door ons land schoner kunnen laten vervoe-ren. Hoe ze hun verpakkingsmateriaal nog be-ter kunnen recyclen en hoe ze de substraats-troom in ons land kunnen verduurzamen. 

substraat- en dekaarde specialist legro is met 280 medewerkers en 10 productielocaties wereldwijd een grote speler.  maar de lijnen zijn kort binnen dit bedrijf. vader sjef en zoon franc swinkels en commercieel directeur ted buis leggen vpn-directeur han de groot het geheim uit van een familiebedrijf dat eigenlijk geen geheimen heeft.  

Eind maart was de situatie zo spannend dat de VPN (Vereniging Potgrond- en Substraatfabrikanten Nederland) een persbericht uitbracht over de actuele ontwikkelingen op de markt voor potgrond en substraten. De sector moet zich in steeds meer bochten wringen om aan de vraag van professionele telers en kwekers (bij elkaar goed voor € 260 miljoen aan substraat) te voldoen. Dankzij een aantal noodmaatregelen en zeker ook dankzij de soepele samenwerking met telers – “onze afnemers zijn zeer begripvol en coöperatief” – lukt dat gelukkig nog steeds. Speciaal voor KAS Magazine kwam het VPN-bestuur in een extra Teams-meeting bijeen om wat meer tekst en uitleg te geven. 

Toine Schipper, directeur-eigenaar van Nevema 
BV, is tegelijk optimistisch én pessimistisch over 
de toekomst van het gebruik van veen in de Nederlandse tuinbouw. “In Estland hebben we vergunning om een fiks areaal te mogen vervenen. Met veenlagen van 8 tot wel 10 meter dikte. Als we daar veen winnen, gaat dat met laagjes van 2 tot 5 cm dikte per jaar. Daar kunnen we op een verantwoorde manier nog generaties mee vooruit. Tegelijk zien we ook dat continenten die in opkomst zijn – Afrika, Zuid-Amerika, en vooral Azië – op het vinkentouw zitten. Zij azen op waardevolle grondstoffen als veen en kokos om in de stijgende voedselbehoefte en groeiende welvaart te voorzien. Als we niet oppassen gaan zij er straks met de spullen vandoor.”

De productspecialisten van substraatleverancier Klasmann-Deilmann en de teeltmannen van Beekenkamp Plants staan dagelijks met elkaar in contact. De belangen en de volumes zijn dan ook groot, afnemers schroeven hun eisen en wensen steeds verder op en de speelruimte wordt alsmaar kleiner. Maar liefst 600 miljoen vollegronds groenteplanten produceert de kwekerij op jaarbasis, en die gaan allemaal geperst in potgrond de deur uit. Potgrond die amper op voorraad ligt, maar met meerdere vrachten ‘just in time’ en binnen 24 uur dagelijks vers wordt geleverd. 

De route naar duurzaam ondernemen kent vele wegen en ook de nodige tempowisselingen. De ene keer met reuze stappen. Dan weer met babystapjes. Zo bouwde Jiffy in 2016 een state-of-the-art substraatfabriek in Zwijndrecht waar ze het aantal shovel- en heftruckbewegingen met maar liefst 60% verminderden. Maar ze zijn net zo trots op het feit dat ze hun ‘big bales’ – met daarin 5.000 liter geperst substraat – niet meer van top tot teen in stretchfolie hullen, maar enkel de bovenkant. “Houdt het regenwater net zo goed tegen, is net zo stabiel en scheelt toch weer afval,” aldus Henri van Beerendonk.

Ruim dertig jaar ervaring in het substraat heeft Primasta-directeur Jos Swinkels één ding geleerd; vertrouwen tussen potgrondleverancier en kweker is cruciaal. Sterker nog: ”Wie ons substraat afneemt moet er blindelings op kunnen vertrouwen dat hij z’n gewenste mengsel met daarin de vereiste voedingsstoffen ontvangt. De mogelijkheid van visuele controle door de afnemer is uiterst beperkt, met het blote oog kun je onmogelijk zien of het allemaal klopt. Weliswaar gaan er altijd contra-monsters in de kast, maar dat is controle achteraf.”

Griendtsveen AG in Saterland in Nedersaksen (D) is de oudste vervener van Europa. Het familiebedrijf zit al vijf (!) generaties in het veen. Guus van Berckel is de huidige directeur. Via moederbedrijf Intervema komt het meeste veen bij Nederlandse tuinders terecht. Griendtsveen heeft vergunningen om tot 2036 in een gebied van 800 hectare veen te winnen. Maar de oppositie tegen deze vorm van dagbouw groeit. Dus moet de sector alle zeilen bijzetten om ook in de toekomst veenwinning in stand te houden: ”Zoals staal belangrijk is voor de Duitse industrie, zo is veen een strategische grondstof voor de Nederlandse tuinbouw.”

Of het nou gaat om de circa 2.000 substraatrecepten die op de plank liggen, de nieuwste technieken om met organische meststoffen boven de grond ‘biologisch’ te telen of de kokossubstraatfabrieken in Sri Lanka en India; Ron van der Knaap is niet te stoppen. Innoveren is hier hét sleutelwoord. “Wij denken graag mee met de uitdagingen waar onze klanten voor staan. Geef ons wat tijd en we lossen het op.”

Toen hij solliciteerde op een logistieke functie bij kokossubstraatproducent Dutch Plantin, kende hij kokos vooral van de bekende Bounty-reep. Nu, 13 jaar later, weet technisch directeur Koen van den Hurk bijna alles over kokos, dat als voedingsbodem in de glastuinbouw een sterke opmars maakt. Hij eet het nog net niet, maar wel proeft hij elke dag als een chef-kok van zijn kokos producten, zo vertelt hij aan VPN-directeur Han de Groot.

Arie Bouwman Kwekerij en substraatleverancier BOL doen al sinds begin jaren tachtig zaken. Er is veel veranderd door de jaren heen

Steeds meer gewassen worden op substraat geteeld. Dat is – zoals bekend - vele malen efficiënter dan in de vollegrond, en de enige manier om op een duurzame manier aan de toenemende vraag naar voedsel te voldoen.

Voor de VPN is het zonneklaar; substraat heeft de toekomst. Maar hoe denken telers daar over? Om daarachter te komen, leggen ze hun oor goed te luisteren bij deze doelgroep. En dus gaat vandaag een kleine VPN-delegatie op pad, om met een tweetal telers uitvoerig te spreken over het belang van een goed substraat.

Ze hebben een lobbyist ingehuurd met voelhorens in zowel Den Haag als Brussel, ze hebben een profielschets opgesteld voor een nieuw te benoemen directeur die straks voor hen dagelijks de boer moet opgaan en verder stappen de huidige drie bestuursleden ook regelmatig zelf ergens op een zeepkist om ‘hun’ VPN aan de man te brengen. ‘We hebben een geweldig verhaal te vertellen, en dat dient breed uitgedragen te worden’.

Het versterken van de productkwaliteit van potgrond en substraat is één van de prioriteiten van de Vereniging Potgrond- en Substraatfabrikanten Nederland (VPN).

Als belangenorganisatie van de Nederlandse substraatsector, heeft de Vereniging Potgrond- en Substraatfabrikanten Nederland (VPN) een voorname functie.